Chiều ngày hai mươi tháng mười một

    Ừ thì cũng như mọi chiều, Mèo già lại phóng xe đi em Mèo tan học và đón nó vào hồi 17h ở lớp bán trú, một căn nhà 3 tầng nằm ngoắt ngoéo trong một cái ngõ bắc qua cái kênh đen xì bốc mùi 24/24 thông từ Thụy Khê lên Hoàng Hoa Thám. Có khác chăng, đó là chiều 20/11, lớp tan muộn hơn xíu vì các bé ở lại liên hoan, và đông hơn xíu vì các bác phụ huynh đến sớm sủa đầy đủ, chuẩn bị những bó hoa tươi tươi và những túi quà to to.  Lớp tan muộn, nên cái dòng xe ngày một dài ra, dài ra, dài ra mãi, và Mèo già thì phải đỗ xe ngay trước cổng sắt của một nhà ai đó. Nhìn quanh quất kiếm con em. Có độc một mình nó mặt non non, cưỡi con Dream chiến 1 sọt 2 xẻng, mặc đồ thể thao chân đi sục cao su hơi lôi thôi giữa một dòng các cô các bác vận đồ lịch sự hương nước hoa thoang thoảng. Và đúng lúc ấy, thoáng một ánh nhìn từ phía bên hướng về nó. "Chết, chắc để vướng xe ở cổng nhà người ta rồi", Mèo già luống cuống về số và lùi lại. Một bác lớn tuổi cười và lách qua dòng xe, đi về phía cổng sắt và mở cửa. Xong, bác không vào mà đứng đó, nhìn hướng về phía đám đông ồn ã, nhìn vào 3,4 cái xe cũng đang chắn trước cửa nhà mình, rồi nhìn Mèo già và cất tiếng:
  - Vất vả cháu nhỉ?
  - Dạ.
  - Chắc đón em gái hả? (câu hỏi buột ra sau một lướt mắt nhanh từ đầu đến đuôi của Mèo già)
  - *cười cười* Vâng. Hôm nay tan muộn quá nên tắc đường quá.
  - Lại còn đúng ngày nữa chứ
  -  *Nó chỉ nhìn và cười khẽ*
  - Đón vất vả một, thì mấy đứa bé trong kia vất vả 10. Khổ lắm. Phụ huynh đến đón thôi chứ không được chứng kiến cái cảnh chúng nó rồng rắn về lớp bán trú đâu
  - ...
  - Thì đấy, nối nối nhau, tay kéo tay tha cái cặp nặng như đá đeo rồi chui vào cái lớp chật như lỗ mũi. Chân tay cứ khùng khoằng thế này này
  -  Cháu cũng nghe em nó kể rồi
  - Giáo dục thế này thì hỏng, phải sửa lại hết thôi, mà nhất là sửa "Người Thầy" ấy
  -  *đã quay ra nhìn thẳng vào bác*  Thầy là phải chịu trách nhiệm cao hơn bác nhỉ
  -  Ừ, giống như trồng rau ấy. Phải tạo điều kiện  cho rau ra "chợ" mà được đón nhận ấy. Chứ không phải cứ duy trì một không gian đều đều nhau, rau muốn mọc thế nào thì mọc, cắt xong đem chợ bán. Không bán được thì vứt làm phân bón...
  -  Cả một loạt toàn "Hệ thống hóa" vậy mà bác. Lứa chúng cháu đã cố đổi khác rồi, nhưng cải tiến không thấy, toàn lùi
  -  Cứ thế này mãi sao được, chỉ mong thế hệ sau, mấy đứa trẻ các cháu cải thiện lại, ít nhất là giáo dục cho bọn trẻ thôi
  - Bọn cháu cũng mong lắm chứ. Nhưng chỉ tiếc là giờ các bác lớn lớn lại chẳng bao giờ cho cơ hội thôi
 -  Các bác lớn lớn cũng có nhiều kiểu lắm. Có kiểu sống chết cũng không buông bỏ, bảo thủ và không quan sát, không nghĩ cho tương lai của người trẻ. Có kiểu cũng cương quyết không buông bỏ, nhưng không buông bỏ việc tin vào những người trẻ; họ già rồi, chả cần tiền, chả sợ chết, chả ngại nói, chỉ sợ không còn sức để nói mà thôi. Mà 2 cái kiểu già này lại kình nhau ra mặt, thế mới hay chứ
 - *cười to* Dạ
 -  Người trẻ, hiểu biết nhiều lắm chứ, sức lực dồi dào lắm chứ. Nhưng còn thiếu nhiều, thiếu kinh nghiệm, thiếu "mùi đời",  thiếu tiền và bị ràng buộc nhiều nữa. Vậy, những người trẻ hãy tìm những người già mà không buông bỏ tương lai để trò chuyện nhé
 Lúc ấy, Mèo già lẽn cười, rồi chợt nhìn thấy em nó. Nó giơ tay lên vẫy vẫy
Em nó chạy đến

- Ờ 2 anh em giống nhau nhỉ
- Chào bác đi em
- Cháu chào bác
- Ừ
- Thôi cháu xin phép về đây ạ
- Lùi cẩn thận, phía sau có xe xuống dốc đấy
- Vâng, không sao đâu bác

Rồi nó đạp số, vặn tay ga và phi đi. Ở phía sau, cánh cửa sắt đã khép lại. Xung quanh nó, là rất nhiều những chiếc xe đỗ ở 2 bên ngõ. Phía trong lớp, các bác phụ huynh đang nô nức đi vào, tiến về phía bàn giáo viên

Nhập nhoạng.
Chiều ngày hai mươi tháng mười một.

"Em hãy viết bài tập làm văn miêu tả một loài cây cho bóng mát"...

  Đây là đề bài em Mèo nhà mình vừa được nhận trong bài kiểm tra hàng tháng, phần tập làm văn học kì II lớp 4, thể loại văn miêu tả. Một nhóm đề cũ ri cũ rách, xào đi xào lại không biết bao nhiêu chục năm. Ừ thì đề bài cũ, xong cách viết có lẽ sẽ mới, mỗi người văn mỗi khác. Văn, là người mà. Và đây là phần bài (được tóm lược lại) của Mèo:
  " Ở trường em có một cây bàng cổ thụ... (phần mở bài)

     Tán cây cao, rộng, xòe ra trông như một chiếc ô khổng lồ
     Thân cây nâu xù xì, lớn cớ 2 người ôm
     Rễ cây mọc đâm sâu vào đất....
     Lá cây to, nổi lên những đường gân xanh
     Hoa bàng nhỏ như những vì sao
     Quả bàng vàng lấp ló trong tán lá
     Em và các bạn thường hay chơi dưới bóng mát của cây vào những ngày hè... (hết phần thân bài)

     Em rất thích cây bàng cổ thụ ở trường em.... (thêm vài câu nữa - kết bài - hết)"

Ừm ừm, hơi bị... dàn ý văn mẫu một tí. Hôm sau 2 đứa ngồi sửa với nhau cho đỡ khô khan

  Bẵng đi khoảng 2 tuần, cô giáo trả bài văn kiểm tra trong tháng. 6 điểm. Ừ, rồi, cho qua, mình vốn không quá coi trọng điểm số. Rồi giở bài ra xem thử như thế nào
  Đề bài:  "Miêu tả một loài cây có trong vườn nhà"
  Bài làm
   " Nhà em có một dạ lan hương rất hay. Cây đã được trồng ở nhà em vài năm rồi
      Cây dạ lan hương thân gầy guộc xù xì,,một vòng tay ôm, tán lá rậm như một túm ô....
      Rễ cây mọc đâm sâu vào lòng đất....
      Lá cây xanh sẫm, nổi những đường gân ở giữa....
      Hoa của cây mọc thành chùm như những vì sao, đêm đêm tỏa hương thơm ngát
      (Quả dạ lan hương ít khi được ai để ý )
      Cây vẫn ngày ngày tỏa hương thơm mát
      Em rất yêu cây dạ lan hương nhà em."

Ôi, cây dạ lan hương nhà mình hay quá, lạ quá, gì mà hệt như... cây bàng cổ thụ ở trường của bé. Đọc hết bài văn mà cười méo xệch cả miệng (vì chả biết nên cười hay nên mếu) 2 mặt giấy tràn những con chữ tím tím tròn tròn, được điểm 6 cùng lời phê "Bài viết cần chi tiết hơn".  Hỏi qua Mèo thì lớp điểm cũng toàn 4,5,6,7. Điểm cũng nhàng nhàng, lời phê na ná. Thì đương nhiên rồi, bài viết nào cũng như thế này thì lời phê phải na ná quá đi chứ. Một dàn ý dùng cho cả chục bài văn, rồi văn mẫu này, rồi tài liệu kia. Kết quả là một loạt những "cây bàng", "cây bưởi", "cây dạ lan hương", "cây sấu"... trăm loài gần như một. Thiết nghĩ, Giáo Dục Việt Nam phải bị nhắc nhở vì khả năng "Phá hoại đa dạng sinh thái môi trường" thì mới đúng...

    Ngay lúc ấy, mình đóng tập kiểm tra của Mèo lại, và nhắm mắt một cái. Mỗi kì gần chục môn học sẽ được dạy như thế này. Mỗi lớp gồm ngót vài chục em học sinh, rồi cũng sẽ thành những đứa bé giông giống nhau... Vậy trường lớp chẳng khác nào cái "khuôn", "đúc" ra những "sản phẩm" y xì phóc, cái gì cũng biết một tí, cái gì cũng hay một chốc, đều dễ là những sản phẩm lỗi, hỏng hóc khó lòng cứu vãn. Có đau không? Đau. Có xót không? Xót. Nhưng đau nhất là mình vẫn ngày ngày phải đưa các bé vào chốn "địa ngục" ấy, thật quá chừng xót xa.
   "Giáo dục" suy cho cùng, giúp cho mỗi cá thể đúc kết và rút ra những khả năng của bản thân. Chứ không phải một cái máy xay, máy ép, biến tất cả những thứ gì qua nó thành một mớ cát hỗn độn với kích thước sêm sêm nhau. Vậy mà nền Giáo dục nước nhà lại là một cái máy phần nhiều vận hành như thế đấy. Trách ai? Trách cô giáo? Cô cũng chỉ là một nạn nhân. Vậy trách những "cõi trên" chỉ biết ghé mắt xuống ư? Ngồi đó trách mãi cũng chả hơn gì. Tự mình hành động thôi. Mong rằng các bố, mẹ, ông bà sẽ đồng hành cùng bé trong giai đoạn nhạy cảm và khó khăn này, để giúp bé không trở thành một mớ bản sao cọc cạch

   Còn mình, mình làm gì á?  Cuối tuần mình cho Mèo đi chơi. Đi dạo phố này, đọc sách này. Đi ăn vặt, quan sát phố xá, xem phim hoạt hình cùng nhau, hay giải gameshow chẳng hạn. "Học" ở "địa ngục" là quá đủ rồi. "Học" thêm làm gì nữa. Tập làm trẻ con thích hơn. Vậy ha. Cứ là cây non cái đã, khi nào "cho bóng mát" được thì cho.


 P/s: đây là cây dạ lan hương nhà mình này. Nó giống cây bàng ở điểm nào nhỉ...